Wapen van de familie Vernooij 17e en 18e eeuw

De afstamming van de

Familie Vernooij

Wapen van de familie Vernooij 17e en 18e eeuw
Hoofdpagina

Naar de database

Inleiding

Markante Vernooijen

Het wapen van de familie Vernooij

De Amerikaanse tak

De Werkhovense tak 17e eeuw

Kromme-Rijngebied

Kasteel Sterkenburg

Leuterveld

Literatuur en links

Vernoij

Spellingsperikelen: De spelling van Vernoij .. Vernoy..Vernooy.. tot Vernooij en nog een aantal varianten door de eeuwen heen

Velen vragen zich af welke van de varianten van de familienaam Verno(o)ij(y) de meest de correcte spelling zou zijn; met 'ij' of 'y', met één of twee o's? Het antwoord is niet te geven. Opvallend is dat de bekende handtekeningen, die Vernooijen onder notariële akten uit de 17e eeuw gezet hebben, voor zover bekend altijd met 'ij' geschreven zijn. In andere documenten lijkt de 'y' in de meerderheid. In de 17e eeuw komt de enkele 'o' ongeveer net zo vaak voor als de naam met twee o's. Men scheen zich er niet druk om te maken: in de notariële akte die de verdeling van de boedel van Antonie Vernoij uit 1728 regelt, ondertekenen de broers Gijsbert, Jan en Cornelis met twee o's, terwijl Frederik het op één 'o' houdt. (Zie de handtekeningen onder deze akte onderaan deze pagina).
Momenteel zijn de Vernooijen met twee o's in de meerderheid. Spelling met 'y' of 'ij' houden elkaar ongeveer in evenwicht (bron: het telefoonboek van Nederland op CD-ROM, 1999).

Op de web-site van het Meertens Instituut vonden we nog een interessante beschouwing over de 'ij' en de 'y' in familienaam, die dit verschil nog eens relativeert:

"In de Nederlandse Familienamen Databank is uit practisch oogpunt geen onderscheid gemaakt tussen naamvormen met ij en y. De namen De Bruijn en De Bruyn zijn in één lemma ondergebracht. In taalkundig opzicht is dit overigens niet onterecht: de y in De Bruyn is immers geen i-grec, maar een ij zonder puntjes die in feite hetzelfde letterteken is als de ij met puntjes. In de meeste Nederlandse namen met een y betreft het deze puntloze ij, een relict dat in ons alfabet weliswaar de vorm van de Griekse y heeft aangenomen, maar zondermeer met de ij gelijkgesteld kan worden. In moderne spelling zouden beide grafemen in combinatie met een andere klinker inmiddels door een enkele i zijn vervangen: De Bruijn > De Bruin.

In wezen bestaat het typisch Nederlandse letterteken uit twee letters. Het is ontstaan uit ii = een lange i, die later ter verduidelijking als ij werd geschreven en nog later als tweeklank ij (ei) werd uitgesproken. Van de 16de tot de 18de eeuw, toen het schrift nog geenszins genormaliseerd was, werd de ij vaak zonder punten geschreven. Hetzelfde letterteken werd gebruikt als variant van de i (yemant, cleyn). In lopend schrift ging daardoor het onderscheid tussen i, ij met en y zonder punten verloren. De verwarring is nog vergroot omdat in het alfabet aan de ij, die strikt genomen als i + j behoort te worden behandeld, de plaats vóór de z werd toegewezen, terwijl in andere talen daar de y (i-grec) is geplaatst. Deze Griekse y (upsilon) is in feite een andere letter die het Nederlands in leenwoorden tot zich heeft gekregen.
"

Gesteund door dit wetenschappelijk instituut, kunnen we dus met een gerust hart de 'y' en de 'ij' door elkaar blijven halen!

Talrijk zijn ook de varianten, ofwel eenmalige fouten, die nogal eens opduiken in officiële vermeldingen, waarbij de naam in losse delen geschreven werd zoals: Van Nooije(n), De Nooij, Ver Nooy, enz. Meestal werd zoiets weer snel hersteld en zijn er voor zover wij konden nagaan geen blijvende afsplitsingen in de naam ontstaan. De 'Amerikaanse tak' heeft er vanaf de 18e eeuw de variant VerNooy op na gehouden (soms ook los geschreven als 'Ver Nooy'). Andersom kwam ook voor, zoals het volgende geval illustreert: Wij kwamen tot de ontdekking, dat Petrus van Ooij, oud 31 jaar en wonende te Harmelen op 19-12-1915 aangifte deed van het overlijden van zijn vader, Willem van Oijen, oud 89 jaar, geboren te Wamel en echtgenoot van Johanna van Vliet. Deze Willem was een zoon van Cornelis van Oijen en Willemina Verploegen. Om de een of andere reden stond Willem van Oijen ingeschreven in het Bevolkingsregister van Harmelen als Willem Vernooij. Verschillende nakomelingen van hem, met de naam Vernooij, wonen ook in het Kromme Rijngebied.

Ook de varianten bij de spelling van voornamen kunnen tot verwarring leiden. Een voorbeeld is Anthonie, een naam die ook als Antoni, of Antony gespeld wordt. Het is vaak onduidelijk of men met dezelfde of met verschillende personen van doen heeft. Zie o.a. het vraagstuk over Antony, een van de dragers van het familiewapen en mogelijk een lid van de Werkhovense tak.

Hieronder een illustratie van het verschijnsel dat de verschillende spellingen van de familienaam al in de achttiende eeuw zelfs binnen één gezin voorkwamen.
Het betreft handtekeningen van de erfgenamen van Antonie Vernoij (1647-1726), nr [287] uit de stamboom, onder de akte van boedelbeschrijving uit 1728 opgesteld na Anthonie's dood. Men vindt er o.a. die van zijn weduwe Maria van Voorst en zijn zonen Gijsbert, Frederick, Jan, Gerrit en Cornelis. De achternaam van elk van de zonen eindigt op 'ij'. Zij spellen hun namen met twee o's, met uitzondering van Frederick, die een o gebruikt.

spellingsvarianten familienaam 1728

*Laatst bijgewerkt op 9 april 2007.


Over deze website

Vragen of opmerkingen, mail ons: